WOUDENBERG De landelijke overheid heeft meer duidelijkheid gegeven over de ontwikkeling van de gemeentelijke financiën in de toekomst. Voor Woudenberg is dat slecht nieuws.
Het college van burgemeester en wethouders heeft onlangs bekend gemaakt dat ze meedoet aan een actie van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) tegen de voorgenomen bezuinigingen op de gemeentelijke financiën. Ze zouden in 2026 ingaan en gemeenten aan de rand van de afgrond brengen. Vandaar dat dit jaar het ‘ravijnjaar’ wordt genoemd. De regering wil het geld uit het gemeentefonds op een andere manier verdelen. Voor sommige gemeenten vallen deze maatregelen goed uit. Maar niet voor dit dorp. Woudenberg zou naar verwachting meer dan één miljoen minder krijgen. Dat is een forse klap. Dus heeft de gemeenteraad besloten dat er een kerntakendiscussie gevoerd moet worden. Zo kan bepaald worden welke gemeentelijke taken Woudenberg wel en niet moet uitvoeren. De gemeenten maken veel stampij over de plannen, maar vinden tot op heden niet of nauwelijks gehoor in Den Haag.
Voor de jaren 2024 en 2025 dreigen er nog geen acute problemen. Dat kwam onder meer omdat de regering in het voorjaar een doorkijkje naar de financiële toekomst van gemeenten gaf. Dat viel positief uit. De miljoenennota was aanleiding om de septembercirculaire te publiceren. Daarin zouden ook weer meevallers voor gemeenten kunnen staan. Maar in de praktijk valt dat tegen. ‘Voor gemeentebesturen zal het een forse opgave worden om te komen tot een sluitende begroting met ingang van het ravijnjaar 2026,’ constateert de website ‘Binnenlands Bestuur’. ‘De septembercirculaire 2024 laat op slechts één klein onderdeel goed nieuws zien voor gemeenten: een incidenteel voordeel voor de lopende begroting van dit jaar. Voor het overige gaan ze er de komende jaren financieel fors op achteruit.’ Het eenmalige voordeeltje zit ‘m in het zogeheten btw-compensatiefonds. Gemeenten kunnen de btw die ze moeten betalen namelijk declareren bij het rijk. Dat fonds kent echter een plafond. Dat wil zeggen, als de gezamenlijke gemeenten méér declareren dan er in het fonds beschikbaar is, dan wordt dat geld bijgepast uit het gemeentefonds. Blijft er geld over in het btw-compensatiefonds, dan vloeit dat terug naar het gemeentefonds. Uit de septembercirculaire blijkt dat er in 2024 447 miljoen wordt toegevoegd aan het gemeentefonds.
Voor een gemiddelde gemeente van 40.000 inwoners betekent dit in 2024 een incidenteel voordeel van bijna 900.000 euro. In 2023 gingen de Nederlandse gemeenten ervan uit dat ze vanaf 2026 ruim 1 miljard euro tekort zouden komen. Halverwege 2024 was deze verwachting nog niet verbeterd. Ook de septembercirculaire 2024, die op Prinsjesdag werd gepresenteerd, biedt geen soelaas.
Gemeenten hebben te maken met een groot aantal door het rijk opgelegde taken. Dit beperkt hun ruimte om keuzes te maken. Daar komt bij dat gemeenten niet alleen gehouden zijn aan wet- en regelgeving, maar dat ze ook rekenschap moeten geven van maatschappelijke normen. Zo is er in theorie beleidsvrijheid in het sociaal domein, maar maatschappelijk gezien worden verschillen hier veel minder geaccepteerd dan in andere domeinen. Eerdere inschattingen wijzen uit dat de vrije beleidsruimte van gemeenten nog geen 20 procent van de totale uitgaven van gemeenten bedraagt.
0 reacties